علي بن حسين انصارى شيرازى
264
اختيارات بديعى ( قسمت مفردات ) ( فارسى )
باب الصاد صابون گرم و خشك بود در چهارم و مفرح اعضا بود و محكم قولنج بگشايد و مسهل خلط خام بود چون شاخه از وى برگيرند ورمها را نضج كند و شريف گويد چون در ميان صوف نهند و خراز و قوبا را محكم بدان بمالند زايل گرداند و اگر با همچندان نمك بياميزند در حمام بمالند بر حكه و جرب ريش شده نافع بود و اگر با همچندان حنا بياميزند و بر زانو طلا كنند درد زانو زايل گرداند و اگر بر نمش طلا كنند زود زايل كند و چون بجوشانند با روغن گل و بر ريش سر كودكان كنند پياپى خشك گرداند و چون طلا كنند بر ريشهاى شهديه و هفت روز رها كنند بعد از آن به آب گرم بشويند هيچ دوا بهتر از اين نبود و چون دو درم از وى با همچندان سليقون كه آن زنجفر محرق است و همچندان نوره آب ديده بر ريش خضاب كنند در حمام بعد از آنكه شسته باشند پاك و نيم ساعت صبر كنند موى را سياه گرداند و تغييرى پيدا كند و شريف گويد بغايت مجرب است و اگر سر را بدان بشويند در حمام شپش را بكشد و سر را پاك گرداند از سبوسه و گويند اگر با ادويه بسرشند كه جهت نمش و بهق ساخته باشند مناسب بود و فعل وى زياده گردد و بهق و نمش را زايل كند و چون بر اورام بلغمى نهند تنها يا با ادويه كه موافق بود نضج دهد و چون بسرشند با ادويهء كه مفتح اورام بود مانند حرف و سرگين كبوتر و اصل قثاء الحمار فعل وى اقوى بود و گويند سر را چون بدان بشويند موى را مجعد گرداند و بر سر جراحتها طلا كردن بگشايد و آب وى اگر بخورند كشنده بود نزديك بود به خوردن نوره و مداواى كسى كه آن خورده باشد به قى كنند و به آب گرم و روغن كنجد بعد از آن آب گوشت از مرغ بروغن بادام در مخزن الادويه آمده است كه صابون از مخترعات هرمس است فرانسه SAVON انگليسى SOAP صابون القاق شجره ابى مالك بود و گفته شد صاب گويند كه قثاء الحمار بود و گويند كه به تحقيق كه نوعى از يتوعات بود و ابن مؤلف گويد كه ابو ريحان گويد كه آن درختى